Pacemaker,

Wat is een pacemaker?

boven

Een pacemaker is een electronisch toestelletje dat wordt gebruikt om patiënten te behandelen met een abnormale trage pompwerking van het hart (veroorzaakt door geleidingsstoornissen).
Een permanente pacemaker bestaat een titanium behulste 'kamer' en de 'leads'. De kamer bevat een het technische electrische gedeelte van de pacemaker en de batterij. De leads zijn de geleidingskabels die het electrische signaal van de pacemaker naar het hart transporteren. Het zijn geïsoleerde kabels die vaak gemaakt zijn van platinum.

Vroege pacemakers waren eenvoudige pulsgeneratoren, die met een vaste frequentie prikkels afgaven. Een moderne pacemaker is intelligent en past zich aan aan het gedrag van de drager. Als hart uit zichzelf goed loopt zal de pacemaker niets doen. Als het hart te traag klopt of niet meer klopt treedt de pacemaker in werking volgens de afstellingen bepaalt door de cardioloog. --> Het apparraat treedt enkel in werking indien nodig. Als het hart te traag pompt dan zal de pacemaker een electrisch signaal geven waardoor het hart sneller gaat slaan.

Ons lichaam en onze organen hebben nood aan een correcte pompfunctie van het hart (hartfrequentie) wat een voldoende aanvoer van zuurstof en voedingstoffen moet garanderen.

Het aantal pompwegingen per minuut (de hartfrequentie) wordt gestuurd door de elektrische signalen uit de Sinusknoop, ook wel de natuurlijke pacemaker van het hart genoemd.

De Sinusknoop lig in de wand van het rechter atrium. De elektrische impulsen uit die sinusknoop lopen via speciale geleidingsvezels over de wand van de atria, en doen de atria samentrekken. Nadien lopen diezelfde impulsen naar de atrioventriculaire (AV-) knoop. De AV-knoop fungeert als elektrische regelaar tussen de atria en ventrikels van het hart. Vanuit de AV-knoop lopen de elektrische impulsen verder over speciale geleidingsvezels in de wand van de ventrikels, waardoor de ventrikels samentrekken. De frequentie van de elektrische signalen komende vanuit de Sinusknoop, is bepalend voor de hoeveelheid bloed die het hart naar het lichaam zend. In rust heeft het lichaam minder zuurstof nodig, waardoor de frequentie van de signalen uit de sinusknoop vermindert, hierdoor daalt de hartfrequentie (slagen/minuut).

Bij fysieke inspanning of emotionele stress neemt de frequentie van de elektrische signalen uit de Sinusknoop toe, hierdoor neemt de hartfrequentie toe.

Oorzaken van een te trage hartslag

boven

Een abnormale trage hartslag (bradycard) kan o.a. veroorzaakt worden door ziektes die de Sinusknoop, de geleidingsvezels van het hart, of de AV-knoop aantasten.
Het 'sick sinus syndroom' is een aandoening waarbij de Sinusknoop onvoldoende electrische signalen kan opwekken om een adequate hartfrequentie te verzekeren.
Een hartblok wordt veroorzaakt door een stoornis ( meestal een vertraging ) in de geleiding van de elektrische impulsen in het hart. Afhankelijk van de plaats waar de stoornis in het hart optreedt, onderscheidt men :

• Een hartblok dat alleen op het ECG te zien is ( dat geen klachten oplevert ) en waarbij zich een stoornis kan voordoen: tussen de sinusknoop en de boezems zelf; in één van beide hoofdvertakkingen van de bundel van Hiss.
• Een hartblok dat veroorzaakt wordt door een stoornis in de geleiding van de impuls tussen de boezems en de kamers, meestal bij de AV-knoop (atrioventriculaire knoop).
  Dit wordt aangeduid als het atrioventriculaire hartblok, wat ernstige klachten kan opleveren. Afhankelijk van de ernst van de stoornis spreken we van een 1ste -graads , een 2e- graads of 3de –graads (totaal) atrioventriculair hartblok.

Wat gebeurt er als uw hartslag te traag is?

boven

Als uw hart te traag pompt, krijgen de organen onvoldoende bloed. Hierdoor ontstaat een tekort aan zuurstof en voedingstoffen voor de organen. De hersenen zijn het het gevoeligst voor een tekort aan O2 en glucose (suikers).
Symptomen van een onvoldoende bloedaanvoer naar de hersenen zijn vergeetachtigheid, duizeligheid, bewusteloosheid.
Symptomen van een tekort aan aan bloed naar de spieren zijn vermoeidheid, malaise.
Onvoldoende bloedaanvoer naar de organen kan leiden tot hart-, nier- en leverfalen.
in deze gevallen is behandeling uiteraard noodzakelijk.

Opmerking: Een lage hartslag hoeft niet altijd schadelijk te zijn. Goed getrainde sporters kunnen ook een lage hartfrequentie hebben zonder ziekte-symptomen of orgaanfalen. Door het efficiënt cardiovasculair systeem van de sporter heeft het lichaam voldoende zuurstof en voedingsstoffen bij lagere hartfrequenties dan dit het geval is bij de doorsnee mensen.

Trage hartslag: hoe behandelen?

boven

Hoe worden pacemakers ingepland?

Permanente pacemakers worden (in tegenstelling tot tijdelijke) onderhuids bij de patiënt ingepland. Dit gebeurt meestal rechts (soms links) onder het sleutelbeen. De procedure is vrij eenvoudig en het gebeurt onder locale verdoving.
De 'leads' worden via een klein bloedvat tot in de rechter kamer of voorkamer gebracht. De uiteinden van de 'leads' worden gefixeerd in de wand van re kamer of voorkamer.
De pacemaker wordt gevoed door een batterij waarvan de levensduur momenteel 7 à 10 jaar is. Nadien dient men de pacemaker te vervangen: meestal wordt enkel de pacemakerkamer vervangen en kunnen de 'leads' hergebruikt worden.

Controle en opvolging na implantatie

De pacemaker wordt goed gecontroleerd op haar werking tijdens de opnameperiode. De eerste 24 uur dient u een draagdoek aan te doen die u arm ondersteunt om verplaatsing van uw pacemaker te voorkomen.
Twee dagen na de plaatsing wordt een controlefoto genomen ter verificatie. Afhankelijk van het type draad moet u eventueel een tiental dagen na de ingreep de hechtingen laten verwijderen door de huisarts.
De eerste weken mag u met de de arm aan de zijde van de pacemaker geen snelle, grote zwaaibewegingen maken en bent u verboden om zware lasten te tillen. Zo mag de arm bv. niet boven het hoofd worden gehouden (cfr. haar te kammen!).

Door uw cardioloog wordt na enkele weken een nieuwe controle gedaan. Ook later dient u om de zoveel maanden bij uw cardioloog op controle te komen. Met behulp van een speciaal toestel kan de dokter uw pacemaker verifiëren en indien nodig zelf van op afstand herprogrammeren.